Editor's choices of သုမောင်

ဝင်းဦး ကွယ်လွန်ခြင်း (၃၇) နှစ် အမှတ်တရစာများ (မြသန်းတင့်, လေးကိုတင်, ညိုဝင်း, ရန်အောင်မောင်မောင်, ထီလာစစ်သူ, သုမောင်, ဆောင်းဝင်းလတ်, ကာတွန်းငွေကြည်, ခင်ဆွေဦး, ဒေါက်တာအောင်ကျော် (သွား/ဆရာဝန်), မောင်ခေတ်ထွန်း, မြတ်ခိုင်, ကျော်ညွန့်မိုး, ဝင်းဦး, ခင်မောင်ထွန်း (လမ်းမတော်), စိန်ခင်မောင်ရီ, သူရဇော်, အောင်ဟိဏ်း (ကျိုက်ထော်), ဇာဂနာ, မြသွေးရည်, မျိုးမြတ်သူ, မောင်ဆွေတင့်, ချစ်သန်းမြင့်, ခင်လပြည့်ဝန်း, ဂျူးဂျူး (B.Sc.), ယုဝတီသိင်္ဂီမြင့်, ဦးအောင်လွင်, တင်တင်မြ (အဆိုတော်), သန်းမြတ်စိုး (အဆိုတော်), ရီရီသန့် (အဆိုတော်), တက္ကသိုလ်လဲ့လဲ့ (အဆိုတော်), ထား (အဆိုတော်), မောင်ကျော် (ရွှေလီ), တက္ကသိုလ်ခင်မောင်အေး, ကိုကိုမောင်, စိုးအောင်သစ်, ခင်မေ (ရွှေတောင်), မင်းနိုင်ထွဏ်း (မန္တလေး), မမဘေဘီ (မြင့်မြင့်ခင်), မင်းသမီး သီတာဝင်း, အုန်းကြိုင်, ရွှေဖြူးလွင်သစ္စာ, တက္ကသိုလ်မောင်လှသူ, စမ်းမြအေး, ဣတ္တိယ တင်လေးနွယ်, Shi Xing Cho, ခင်စန္ဒာမြင့်, မောင်ထွေးဦး (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်), စန္ဒာမြတ်နိုးသူ, သွဲ့သွဲ့အေး, မြင့််မောင်မောင်, ဟန်မြတ်မော် (ရုပ်/သံ), သဇင်ညွန့်, မင်းထက်သာ, မဘေဘီ, ထင်မင်းသူ (ပခုက္ကူ)) (အတ္ထုပ္ပတ္တိ / ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း)

မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ၊ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေသူ၊ ပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင်၊ အဆိုတော်နှင့် ဓာတ်ပြားတိုက်ပိုင်ရှင် အစရှိသည့် စာပေ၊ အနုပညာလောတွင် ကျင်လည်ခဲ့သူ ဝင်းဦး၏ အနုပညာပါရမီကို သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ၊ မိတ်ဆွေများက ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်စီဖြင့် ပြန်ပြောင်းရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သူနှင့် အနုပညာအတူယှဉ်တွဲဖန်တီးခဲ့ကြသူများ၊ စာပေရေးရာအတူဖန်တီးဖြတ်သန်းခဲ့ကြသူများက ဝိုင်းဝန်းရေးသားခဲ့ကြသည့် ဆောင်းပါးနှင့် ကဗျာပုဒ်ရေ (၅၀) ကျော်ကို သူ၏ ရောင်စုံအလှဓာတ်ပုံများဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ လှလှပပ သိမ်းချင့်စဖွယ် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေထားသည်။

အရက်သမား အမှားတစ်ခါ (သုမောင်) (ကဗျာ / အက်ဆေး / ပေးစာ / မိန့်ခွန်း / ဟောပြောချက်)

အလယ်တန်းကျောင်းသားအရွယ်က အားလပ်ချိန်များတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဒါရိုက်တာ သာဓု၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ၌ တောက်တိုမယ်ရ ဝင်လုပ်ရင်း ရုပ်ရှင်ပညာသင်ယူခဲ့သည့် စာရေးသူသည် အရက်သောက်တတ်သူ မန်နေဂျာထံတွင် တပည့်ခံမိရာမှ ပထမ ဘီယာ၊ နောက်တော့ ရမ်၊ နောက်ဆုံး အရက်အထိ သောက်သုံးတတ်လာခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသားဖြစ်လာချိန်၌မူ အရက်သမား လုံးလုံးဖြစ်ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးကွယ်လွန်ချိန်အထိ အရက်ဖြတ်လိုက်၊ ပြန်သောက်လိုက်ဖြင့် သံသရာလည်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာလည်းဖြစ်သူ စာရေးသူက သူ၏ အရက်သမားဘဝ အတွေ့အကြုံနှင့် ကြုံတွေ့ရ ကမောက်ကမများအကြောင်းကို မကွယ်မဝှက်ဘဲ သောကြာမဂ္ဂဇင်းတွင် ရင်ဖွင့်ရေးသားခဲ့ရာ ယခုစာအုပ်သည် ထိုဆောင်းပါးများကို စုစည်း၍ စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆောင်းပါးများမှာ အရက်သမား အမှားတစ်ခါ၊ တစ်ခါမှား တစ်ခါမိ၊ ဗိုလ်အောင်ဒင်ကို လွမ်းရခြင်း၊ မကောင်းသူထိပ် ကောင်းသူထိပ်၊ ဂွတ်ဒ် မောနင်း ဟောင်ကောင်၊ ဒေါင့်ကြီးပွဲမှာလေ၊ ရွှေမန်းတင်မောင်၏ လွန်းတရာ ချိတ်ပုဆိုးကြီး၊ သာဓု - သုမောင် စာပေတိုက်ပွဲ၊ တစ်ခါတုန်းကပေါ့ဗျာ၊ သုမောင်၏ အရက်ပုလင်းနှင့် ခင်သန်းနု၏ ရေမွှေးပုလင်း၊ မောင့်ဆိုးမျိုး ခံနိုင်သူကို၊ ကွေးအပေါ်တင်သည့် ကြွေး၊ ၊ ဝင်းဦး၏ “ခွေးတွေနှင့် လေ ...”၊ ယောက္ခမကြီး မျက်နှာညိုသဗျ၊ မုဆိုးသုံးယောက်နှင့် သမင်များ၊ ပထမအကြိမ် အရက်ဖြတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကောင်းကျိုးနည်းပါးလှပြီး ဆိုးကျိုးများလှသော အရက်၏ ကျေးကျွန်ဖြစ်ခဲ့သူတစ်ဦး၏ သတိသံဝေဂရဖွယ် ဖြစ်ရပ်များကို စာအုပ်မှတဆင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖတ်ရှုကြရမည် ဖြစ်သည်။

အနုပညာကို ဖွဲ့ဆိုကြရာဝယ် (ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ပန်းချီနှင့် ဂီတ) (ညီပုလေး, ဒေါက်တာသန်းထွန်း, ဝင်းမြင့်, လူထုဒေါ်အမာ, ကြည်အေး, ချစ်ဦးညို, မောင်သာနိုး, နတ်နွယ်, အောင်ဝေး, မင်းခိုက်စိုးစံ, သုမောင်, ခင်မောင်စန်း, နေဝင်းမြင့်, ဝသုန်, ဆူးငှက်, ရွှေကူမေနှင်း, မောင်ချောနွယ်, အောင်ချိမ့်, နိုင်ဝင်းဆွေ, မောင်ဆွေခင်, ဝင်းစည်သူ, နန်းညွန့်ဆွေ, စန္ဒရားသိမ်းမောင်, မောင်ဆေးရိုး, ဝင်းဖေ, မင်းဆွေနှစ် (မုံရွာ), ဒါရိုက်တာအောင်မြင့်မြတ်, ကိုသန်းထွန်း, မြင့်မောင်ကျော်, ရိုးမြေ, အေးမင်းစော, ဇလတ်, ဒေါင်းမလေး (ရွှေမန်းသဘင်), သီမာဝင်း, မင်းမင်းလတ်) (အနုပညာ / ဖျော်ဖြေရေး)

လူသားတို့၏ ဦးနှောက်နှင့် နှလုံးသားကို ဖွံ့ဖြိုးသန်မာစေသည့် ရသအနုပညာအပါအဝင် ပန်းချီ၊ ဂီတ၊ ရုပ်ရှင်၊ သဘင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို ကလောင်ရှင်အသီးသီးတို့က ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်စီဖြင့် တို့ထိရေးသားထားကြခြင်း ဖြစ်သည်။

အကယ်ဒမီ (သုမောင်) (ဝတ္ထုရှည်)

စာရေးသူ ငယ်စဉ်က ဖခင် ဦးသာဓု ပုံပြင်သဖွယ် ပြောပြဖူးသော စိတ္တဇဝေဒနာသည် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဒေါ်ရွှေစင်အကြောင်းကို ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်အနေဖြင့် ဖတ်ရှုကြရမည် ဖြစ်သည်။

ချစ် ချစ် ချစ် ၁ . ၂ . ၃ (သုမောင်) (ဝတ္ထုရှည်)

အချစ်ဝတ္ထုများဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် စာရေးသူက ဤစာအုပ်တွင် ခေတ်သုံးခေတ်၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းများကို ဝတ္ထုရှည်ကြီးတစ်ပုဒ်အနေဖြင့် အချိတ်အဆက်မိစွာ ရေးသားထားသည်။ အဘိုးအဘွားခေတ်၊ သားသမီးခေတ်နှင့် မြေးခေတ်ဟူ၍ ခေတ်သုံးခေတ် အချစ်ပုံစံ သုံးမျိုးကို ဝတ္ထုဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားရာတွင် ပထမခေတ်၌ ဂျိမ်းလှကျော်၊ ဦးကြီး၊ ဦးလတ်၊ ပီမိုးနင်း၊ ရွှေစကြာ၊ မြမျိုးလွင်၊ ရွှေဥဒေါင်းစသော မြန်မာဝတ္ထုခေတ်ဦး၏ ဆရာကြီးများ ရေးသားပုံရေးသားနည်းများကို အတုယူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုတိယခေတ်ကို သာဓု၊ ဒဂုန်တာရာ၊ သော်တာဆွေ၊ ဗန်းမော်တင်အောင်၊ တင့်တယ်၊ မြသန်းတင့်၊ တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်၊ အောင်လင်း၊ မောင်ကိုယု၊ မင်းကျော်၊ သိန်းသန်းထွန်း၊ အောင်ပြည့်၊ ငြိမ်းကျော် အစရှိသော စာရေးဆရာများ၏ ရေးပုံရေးလက်နှင့် ဇာတ်အိမ်ဖွဲ့စည်းမှုကို အတုယူ၍လည်းကောင်း၊ တတိယခေတ်ကို ယနေ့မျက်မှောက်ကာလခေတ် အရေးအသားကို အတုယူ၍လည်းကောင်း ရသစုံ ခံစားနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ် ရေးသားထားသည်ဟု ဆိုသည်။

ကွမ်းစကား (ပေါင်းချုပ်) (အတွဲ ၁) (သုမောင်) (ကဗျာ / အက်ဆေး / ပေးစာ / မိန့်ခွန်း / ဟောပြောချက်)

ကွမ်းယာ စားကြ၊ ဝါးကြသောအခါ အရည်ကိုလည်း မရ၊ အဖတ်ကိုလည်း မရ ထွေးထုတ်ပစ်ကြသော်လည်း ထိုကွမ်းကို ဘာကြောင့်စားရသနည်းဟုဆိုသော် အဖြေမှာ တစ်စုံတစ်ရာသော အရသာကို ခံစားမိ၍ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသဘောကိုယူ၍ စာရေးသူသည် “ကွမ်းစကား”ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆောင်းပါးများစွာကို “ကလျာ” အပါအဝင် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး အကြောင်းအရာစုံကို စာရေးသူ၏ ထူးခြားပြောင်မြောက်သော ရေးဟန်နှင့် တင်ထားထားခြင်းကြောင့် စာဖတ်ပရိသတ်များ၏ အားပေးအသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ယခုစာအုပ်သည် “ကွမ်းစကား” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆောင်းပါးများအနက်မှ ဆောင်းပါး (၁၉၈) ပုဒ်ကို စုစည်းကာ ပထမတွဲအဖြစ် ထုတ်ဝေထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ခလုတ်တိုက်မိသော စရိုက်များ (သုမောင်) (အတ္ထုပ္ပတ္တိ / ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း)

ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ စာပေနယ်များတွင် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခဲ့သော စာရေးဆရာသုမောင်က ဆရာကြီး ဦးသုခ၊ သာဓု၊ ဝင်းဦး၊ ဒေါက်တာရဲနိုင်၊ ကံချွန်၊ ချိုပြုံး၊ မေသဉ္ဇာဦး၊ အီကြာကွေးအပါအဝင် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်းကို သူတို့တစ်ဦးချင်းစီ၏ ထူးခြားသော စရိုက်၊ သူတို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့စဉ်က အမှတ်တရဖြစ်ခဲ့သည့် ဟာသဖြစ်ဖွယ်ဖြစ်ရပ်များနှင့်အတူ ဆောင်းပါး (၄၂) ပုဒ်ခွဲ၍ ရေးသားမျှဝေထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စာရေးသူက “ကျွန်တော် ခလုတ်တိုက်မိသော (မတော်တဆ တွေ့ကြုံရသော) စရိုက်များသည် သူသူငါငါ ကြုံဖူးသော အဖြစ်အပျက် အတွေ့အကြုံများလည် ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ သို့သော် အများပြည်သူတို့ ချစ်ခင်ကြသော အနုပညာနယ်ပယ်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များကို အကြောင်းပြုသဖြင့် ကျေကျေနပ်နပ် ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် ဖတ်နိုင်ကြရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။” ဟု အမှာစာတွင် ဆိုထားသည်။

သာဓု … သာဓု … သာဓု (သုမောင်) (အတ္ထုပ္ပတ္တိ / ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း)

စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ “သာဓု”၏ ငယ်ဘဝအချို့ကို သားဖြစ်သူ စာရေးဆရာ သုမောင်မှ ပြန်လည်ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ချူချာလွန်းသဖြင့် အမေလုပ်သူက “ဒီသေနာကောင်လေး သေပဲ မသေနိုင်ဘူး”ဟု ကျိန်ဆဲခြင်း ခံခဲ့ရသူ၊ ပထွေးဖြစ်သူက မိခင်ရင်းဖြစ်သူကို အတိုက်အခံလုပ်ပြီး ကျောင်းထားခဲ့၍ ကျောင်းနေခဲ့ရသူ၊ မိခင်ဖြစ်သူ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကြောင့် ပထွေးကို “ဖခင်”၊ မိခင်ရင်းကို “မိထွေး”ဟု ပတ်ဝန်းကျင်က သမုတ်ခဲ့ခြင်းခံခဲ့ရသည့် မိသားစုဘဝကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသူ၊ (သာဓုငယ်ဘဝအကြောင်းကို “အတာ”ဟူသော ဝတ္ထုတွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်)၊ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဆေးကုမ္ပဏီတွင် အရောင်းကိုယ်စားလှယ်လုပ်ရင်း ဆေးပေါင်ဒါကို ကိုယ်တိုင် ဖော်စပ် ရောင်းချခဲ့ရာမှ ကြီးပွားလာသူ၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့ကို နောက်ကွယ်မှ ကူညီထောက်ပံ့ခဲ့သူ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကျဆုံးချိန်က သီချင်းဆို၍ စာရွက်ရောင်းသူများကို “မင်းတို့အဖေသေရင်ကော အဲဒီလို သီချင်းစပ်ရောင်းမှာလား”ဟု ဘုတောရာမှ အရိုက်ခံရပြီး ခေါင်းကွဲခဲ့သူ၊ ထိုအကြောင်းကို ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်အဖြစ်ရေးပြီး သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းသို့ ပို့လိုက်ရာမှ နိုင်ငံကျော် စာရေးဆရာ ဖြစ်သွားပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ပါ ကူးပြောင်းအောင်မြင်လာသူ စာရေးသူ သုမောင်၏ ဖခင် “သာဓု”၏ ငယ်ဘဝကို ဤစာအုပ်တွင် အသေးစိတ် လေ့လာ ဖတ်ရှုကြရမည်ဖြစ်သည်။

နှလုံးသားထဲက ကံ့ကော်မြို့တော် ဝတ္ထုတိုများ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရာပြည့်အမှတ်တရ) (ဦးသုခ, မန်းတင်, တက်တိုး, သန်းဆွေ, ညိုမြ, ကြည်အေး, မောင်ကိုယု, ချစ်ဦးညို, သိန်းဖေမြင့်, မင်းခိုက်စိုးစံ, တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်, သုမောင်, မောင်ဝဏ္ဏ, ထင်လင်း, ဒဂုန်တာရာ, ဗန်းမော်တင်အောင်, ဇော်ဇော်အောင်, နီကိုရဲ, ခင်ဆွေဦး, နုနုရည် (အင်းဝ), မနော်ဟရီ, ခင်မြဇင်, မင်းကျော် (မလိခ), ငြိမ်းကျော်, မမိုးမြေ, တက္ကသိုလ်မြစိမ်း, အောင်ပြည့်, ခက်မာ, ကိုရိုးကွန့်, နှင်းဝေငြိမ်း, မျိုးကိုမျိုး, ချစ်ဝင်းမောင်, မခင်လေး, မြသန်း, ရဲခေါင်, မျိုးမြတ်သူ, မောင်ဆွေတင့်, ရဲကျော်မြင့်, ထွန်းထွန်း (ဆေးသိပ္ပံ), မင်းသိုက်မွန်, မင်းလှ - ညွန့်ကြူး, တက္ကသိုလ်ခင်မောင်အေး, တက္ကသိုလ်ခင်မျိုးချစ်, မောင်ညစ်ကျယ် (လက်ပံတန်း)) (ဝတ္ထုတို)

အစဉ်အလာကြီးများခဲ့သလို လူချွန်လူမွန်များစွာကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့ရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ပတ်သက်၍ ကလောင်ရှင် (၅၄) ဦးတို့၏ လက်ရွေးစင်ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်စီ ရွေးချယ်စုစည်းမှု စာအုပ်ဖြစ်သည်။

အချစ် (အတွဲ ၁ + ၂) (ပေါင်းချုပ်) (သုမောင်) (ဝတ္ထုရှည်)

စာရေးသူ အသက်နှစ်ဆယ်အရွယ်က ရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းတစ်အုပ်တည်းဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး စာရေးဆရာ 'သု မောင်' ဟု လူသိများစေခဲ့သော ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။